![]() |
|
STRONA GŁÓWNA > AUTOBUSY > katalog autobusów > autobusy lat 90. > Jelcz 120M |
| WARSZAWSKIE AUTOBUSY |
|
JELCZ
120M |
|
W latach 1987-1992 w MZK panowała jedna marka - Ikarus. Jedynym urozmaiceniem była dostawa
śladowej ilości jelczy L11/2 w 1989 roku. W 1992 r. powrócono do zakupów taboru produkcji
krajowej, kiedy to polscy producenci rozpoczęli pościg, mający na celu nadrobienie
wieloletniego zacofania technologicznego socjalistycznej gospodarki. Wówczas pojawił
się w ofercie Jelcza nowy typu autobusu: 120M. Wywodził się on w prostej linii z
jelcza PR110M. Zasadniczą różnicą było zastosowanie silnika i
skrzyni biegów zachodniej produkcji - 12-litrowego MAN D2866 i automatycznej
skrzyni ZF. Dodatkowo, przeprowadzono wzmocnienie konstrukcji pojazdu,
celem zwiększenia trwałości w stosunku do poprzednika. Zmieniono układ
siedzeń - przestrzeń dla pasażerów stojących naprzeciw środkowych drzwi
zmniejszyła się na rzecz 2 siedzeń, a naprzeciw ostatnich drzwi pojawiło
się miejsce dla pasażerów stojących. W tylnej części podwyższono podłogę,
aby zmieścić większy silnik. Różnice w wyglądzie zewnętrznym były niewielkie,
polegały na zmianie osłony filmu z pochylonej do przodu na płaską, zmniejszeniu
tylnej szyby i poszerzeniu niektórych słupków okiennych.
Dziesięć pierwszych wozów dostarczonych w maju 1992 r do zajezdni R-9 obsługiwało przez pierwsze miesiące linię 188. Nowy typ stał się pretekstem do wprowadzenia nowego, żółto-czerwonego malowania pojazdów, które od 1994 roku otrzymywał już każdy nowy autobus. W roku 1993 zakupiono 20 kolejnych jelczów, wyposażonych w silnik o mniejszej pojemności (MAN D0826 o mocy 220KM, dostosowany do normy Euro 1), różniących się nieznacznie malowaniem i wystrojem wnętrza. W 1994 r. zakupiono 40 kolejnych wozów dla zakładów R-6, R-9 i R-13. Kolejna seria znów różniła się nieco malowaniem. Dostawy tego typu wstrzymano, gdyż za bardziej opłacalne uznano kapitalne remonty ikarusów 260. Materiały zastosowane do produkcji jelczy 120M nie miały dużej trwałości, toteż po 7 latach eksploatacji konieczne stały się remonty, przeprowadzane w CWS. Podczas napraw głównych w latach 2000-01 różnice wizualne między seriami zatarły się. Kolejne nowe Jelcze 120M pojawiły się na warszawskich ulicach w latach 2000-2001. Dwie prywatne firmy przewozowe: Rapid-Bus (później Connex, jeszcze później Veolia Transport Warszawa) i PKS Grodzisk Mazowiecki, zgodnie z wymogami przetargu na trzyletnią obsługę linii, zakupiły po kilkanaście sztuk najprostszej wersji 120M z polskim silnikiem WS Mielec i manualną skrzynią biegów FPS Tczew. PKS Grodzisk Maz. zakupił ponadto jednego jelcza 120M/1 z mieleckim silnikiem, napędzanego gazem ziemnym. Autobusy różniły się zastosowaniem doklejanych ścian przednich i tylnich z tworzyw sztucznych, nowych drzwi z wklejanymi szybami i wklejanych okien bocznych. Zmieniono wystrój i kolorystykę wnętrza - w środku pojawiły się czerwone siedzenia z tworzywa z materiałową nakładką i żółte poręcze. Jedynym dodatkowym wyposażeniem były wyświetlacze kierunkowe Mobitec w wypadku Rapidu i klimatyzacja kabiny kierowcy w autobusach PKS Grodzisk Maz. Jelcze obydwu przewoźników zniknęły ze stołecznych ulic 1.04.2004 po wygaśnięciu kontraktu. Trafiły one m. in. do Wałbrzycha i Radomia, gdzie część z nich została przebudowana na zasilane gazem ziemnym (CNG). PKS Grodzisk Mazowiecki wygrał w 2004 roku kolejny, trzyletni kontrakt na obsługę linii. Do ich obsługi zakupił 33 jelcze 120M/3 supero. Autobusy te wyposażono w zmienioną ścianę czołową o bardziej zaokrąglonych liniach i soczewkowych reflektorach. Zmienił się również układ świateł na ścianie tylnej. Tym razem autobusy posiadały już diodowe, pomarańczowe wyświetlacze R&G oraz wygodne, miękkie siedzenia firmy Kiel. Do napędu zastosowano turbodoładowany silnik mieleckiej produkcji, sprzęgniętą z manualną skrzynią biegów. Były to prawdopodobnie ostatnie fabryczne nowe autobusy w Warszawie, nie posiadające automatycznej skrzyni biegów. Najwyższy numerem jelcz supero (A533) otrzymał silnik produkcji Iveco. Tymczasem w MZA wystąpiły zmiany związane z rozmieszczeniem taboru pomiędzy zajezdniami. W latach 2005-06 wszystkie jelcze 120M zgromadzono w zajezdni Redutowa. W tym samym czasie 4 sztuki (4348, 4290, 4298, 4435) zostały wyremontowane w fabryce producenta, z zastosowaniem nowych nadwozi ze ścianami przednią i tylną z tworzyw sztucznych i wklejanymi oknami bocznymi. Standard wykonania wnętrza i nadwozia był analogiczny jak w wypadku 120M/3 z 2004 roku dla PKS Grodzisk Maz. W roku 2007, po dostawach solariów urbino 12, rozpoczęto wycofywać z eksploatacji jelcze 120M z MZA. Jako pierwszy do kasacji trafił wóz 4486. W lipcu tego 2007 roku, w związku z zakończeniem realizacji umowy, wycofane zostały jelcze 120M z drugiej dostawy dla PKS Grodzisk Mazowiecki. Podobnie jak w wypadku poprzednich jelczy, te również rozeszły się po Polsce, z tą różnicą, iż kilka z nich pozostało na stanie PKS. Jelcze zostały zastąpione przez Scanie CN270UB, z nowego kontraktu PKS na obsługę linii. |
![]() |
| TABELA ROZDYSPONOWANIA DOSTAW | ||||||||||
| rok / zajezdnia | R-5 Inflancka |
R-6 Redutowa |
R-7 Woronicza |
R-9 Chełmska |
R-10 Ostrobramska |
R-11 Kleszczowa |
R-13 Stalowa |
Rapid-Bus (Connex) |
PKS Grodzisk Maz. | razem |
| 1992 | - | - | - | 4290-4299 | - | - | - | - | - | 10 |
| 1993 | - | - | - | 4340-4349 4390-4399 | - | - | - | - | - | 20 |
| 1994 | - | 4460-4469 | - | 4490-4499 | - | - | 4430-4439 4480-4489 | - | - | 40 |
| 2000 | - | - | - | - | - | - | - | A246 A247 | A541-A545 | 7 |
| 2001 | - | - | - | - | - | - | - | A201-A203 A205-A208 A211 A212 A218 A221 A223 A224 A248 A249 | A546-A571 | 41 |
| 2004 | - | - | - | - | - | - | - | - | A501-A533 | 33 |
| RAZEM: | 0 | 10 | 0 | 40 | 0 | 0 | 20 | 17 | 64 | 70+81 |
| DANE TECHNICZNE | |||||||||||||||
| seria | długość [mm] |
szerokość [mm] |
wysokość [mm] |
rozstaw osi [mm] |
masa [t] |
ilość miejsc |
miejsc siedz. |
ilość drzwi |
wysokość podłogi |
silnik | skrzynia biegów | ||||
| I | II | III | typ | poj. | moc | ||||||||||
| 4290-4299 | 12000 | 2500 | 3040 | 6100 | 9,9 | 110 | 33 | 3 | 642 | 712 | 936 | MAN D2866UH |
11,97 | 250 | ZF 4HP-500 |
| 4340-4489 | MAN D0826 LUH05 |
6,87 | 230 | ZF 4HP-500 | |||||||||||
| 4490-4499 | 6,87 | 230 | Voith D851.3 | ||||||||||||
| A201-A249 A501-A532 A541-A544 A546-A571 |
Mielec SWT11 | 11,10 | 220 | FPS | |||||||||||
| A545 | Mielec MD111CNG |
. | 190 | FPS | |||||||||||
| A533 | Iveco NEF Tector | . | . | . | |||||||||||
Ostatnia aktualizacja 07.05.2008
Wykorzystanie danych i zdjęć
tylko za zgodą autorów.
(c) PRZEGUBOWIEC 1998-2008