LISTOPAD 2006

60 lat temu
1 listopada 1946 r. linia tramwajowa 8, dotychczas zapewniająca połączenie zajezdni przy ul. Opaczewskiej z placem Narutowicza, została uruchomiona na zupełnie nowej trasie: POWĄZKI (IV BRAMA) Powązkowska Okopowa Leszno MŁYNARSKA.
17 listopada 1946 r. linię tramwajową 16 od krańca przy zbiegu ul. Wolskiej i ul. Młynarskiej zamiast w kierunku północnym (dotychczas zawracała na pętli „Koło”) skierowano w południowe rejony Warszawy: przez ulice: Chłodną, Graniczną, Królewską i Marszałkowską aż do placu Zbawiciela. Na dawnej trasie „szesnastki” (MŁYNARSKA – KOŁO) ruszyła nowa linia 22.

55 lat temu
1 listopada 1951 r. zlikwidowano linie tramwajowe: 12 i 19 oraz autobusową 124. Linia tramwajowa 15 w miejsce skasowanej linii 19, wydłużyła się od placu Unii Lubelskiej aż do pętli „Wyścigi”. Jako uzupełnienie linii 15 na odcinku BIELANY – DW. POŁUDNIOWY powołano inię 15bis.
17 listopada 1951 r. likwidacji uległa linia autobusowa 128 (PLAC ZBAWICIELA – DW. POŁUDNIOWY).
19 listopada 1951 r. ruszyła druga odsłona linii tramwajowej 17 na trasie: POTOCKA Słowackiego Mickiewicza Nowotki Marszałkowska Królewska PLAC GRZYBOWSKI.

50 lat temu
2 listopada 1956 r. linię tramwajową 15 wydłużono w godzinach szczytu ul. Marymoncką i ul. Pułkową do pętli „Młociny”. Nie na długo jednak, gdyż już 30 grudnia przy okazji kompleksowej reorganizacji układu linii tramwajowych przestała tam dojeżdżać.
7 listopada 1956 r. linia autobusowa 136 dotarła ul. Puławską od Dworca Południowego do pętli „Wierzbno”.
19 listopada 1956 r. linia autobusowa 135 kończąca dotychczas trasę przy placu Szembeka wydłużyła się ul. Chłopickiego do przystanku kolejowego „Olszynka Grochowska”.
20 listopada 1956 r. linię autobusową 103 w obu kierunkach skierowano przez ulice: Klonową, Spacerową, Zawrotną i Belwederską.

45 lat temu
6 listopada 1961 r. skasowano linię 105bis. Tego samego dnia kraniec linii 111 z placu Zwycięstwa został przeniesiony nieco dalej na północ – na plac Teatralny.
17 listopada 1961 r. linia 127 została przedłużona ul. Chełmżyńską od ul. Szymańskiego do nowego krańca usytuowanego przy ul. Stelmachów.

40 lat temu
17 listopada 1966 r. linie 119, 120 i 320 zawracające dotychczas w rejonie skrzyżowania Wileńska/Targowa skierowano ul. Św. Cyryla i Metodego oraz al. Stalingradzką do nowego krańca przy placu Leńskiego.
W listopadzie 1966 r. wpisano na stan nowe Jelcze „Ogórki” o numerach: 1094–1134. W to miejsce skreślono Chaussony APH522: 18, 27, 30, 39, 57, 60, 114, 124, 127, 130, 136, 161, 415, 430, 437, 441, 445, 448 i 463.

35 lat temu Ok. 7 listopada 1971 r. linie podmiejskie 201 i 201bis wydłużono do pętli PKS Marymont.
28 listopada 1971 r. powstała nowa linia 173 na trasie: WERY KOSTRZEWY/GRÓJECKA Opaczewska Białobrzeska Wery Kostrzewy (powrót: Wery Kostrzewy) Aleje Jerozolimskie Łopuszańska Krańcowa Popularna Techników Cegielniana Sympatyczna Wałowicka GLOBUSOWA/ŚWIERSZCZA (powrót: Potrzebna Sympatyczna). Jednocześnie zlikwidowano linię 329 łączącą Okęcie z Włochami.

30 lat temu
7 listopada 1976 r. linia tramwajowa 4 została przedłużona od pętli „Służew” do Wyścigów. Zlikwidowano linie szczytowe 374 i 388.
8 listopada 1976 r. ruszyła linia tramwajowa 4bis, jako uzupełnienie dla linii 4 na trasie: STALOWA – SŁUŻEW.
14 listopada 1976 r. likwidacji uległa linia 140bis (PLAC UNII LUBELSKIEJ – WILANÓW). Na jej miejsce powołano linię 193 na znacznie dłuższej trasie: WILANÓW Przyczółkowa al. Wilanowska Sobieskiego Belwederska Aleje Ujazdowskie Nowy Świat Krakowskie Przedmieście Królewska PLAC ZWYCIĘSTWA (powrót: Bagińskiego Krakowskie Przedmieście).
Oddanie do użytku ul. Stegny (obecnie Sikorskiego) wraz z dużym skrzyżowaniem z al. Wilanowską umożliwiło wreszcie długo zapowiadaną i oczekiwaną realizację połączenia osiedla Stegny z ciągiem ul. Puławskiej. Jako pierwsza na posterunku zameldowała się linia 141, wydłużona od pętli „Służew” al. Wilanowską, ul. Stegny, św. Bonifacego, Sobieskiego, Sobieskiego, Stegny, Czerniakowską do Torwaru.
15 listopada 1976 r. na dotychczasową trasę linii 141: SŁUŻEW – WYCZÓŁKI wjechała nowa linia szczytowa 341. Uruchomiono dwie nowe linie przyśpieszone: 463 i 489 (jako druga zapewniła połączenie osiedla Stegny z zachodnim Mokotowem i Ochotą) na trasach:
463:   GÓRCE Konarskiego Powstańców Śląskich Połczyńska Wolska Kasprzaka Prosta Towarowa Aleje Jerozolimskie Chałubińskiego al. Niepodległości Narbutta Łowicka RAKOWIECKA (powrót: Rakowiecka al. Niepodległości).
489:   SADYBA Powsińska św. Bonifacego Stegny al. Wilanowska Puławska al. Lotników Marynarska Sasanki Hynka Łopuszańska Kleszczowa Chrobrego Globusowa Dźwigowa Połczyńska Wolska CMENTARZ WOLSKI.
21 listopada 1976 r. linię 132 wycofano z al. Zjednoczenia kierując od ul. Żeromskiego bezpośrednio przez ul. Kasprowicza do Huty.
22 listopada 1976 r. zreorganizowano nieco dojazd do zakładów Targówka Przemysłowego: likwidacji uległa linia 138bis, w zamian za co w godzinach 5–18 w dni powszednie do ul. Gwarków wydłużono linię 138. Powołano ponadto przyśpieszoną wersję linii 138, oczywiście o numerze 438. Zadbano również o obsługę zakładów w innej części dzielnicy Praga Północ, uruchamiając w tym celu nową linię 376 na trasie: MARYWILSKA (FTS) Marywilska Wysockiego Bartnicza Wyszogrodzka Chodecka Kondratowicza ŁABISZYŃSKA (powrót: Łojewska Chodecka).
W listopadzie 1976 r. linię 373 wydłużono od stacji Warszawa Włochy do pętli „Odolany” (określanej wówczas jako „Wagonownia Szczęśliwice”).
W tym samym czasie przybyły kolejne „Berliety”: 3759–3783. Trzy przegubowe Jelcze 021: 2395, 2396 i 2397 przeprowadziły się z „Ostrobramskiej” na „Woronicza”. Skasowano „Ogórki”: 1041, 1122, 1174, 1217 i 1218, Jelcza 021: 2178 oraz „Berlieta”: 3312.

25 lat temu
11 listopada 1981 r. to istotna data dla rozwoju komunikacji w północnej części Warszawy: tego dnia otwarto dla komunikacji miejskiej most gen. Roweckiego będący częścią powstającej powoli Trasy Toruńskiej oraz Trasy AK. Jako pierwsze wjechały nań linie autobusowe:
118:   wycofana z pętli „Gwiaździsta” i skierowana na osiedle Bródno następującą trasą: PLAC KONSTYTUCJI ... Wisłostrada most Roweckiego Toruńska Wysockiego Bartnicza Wyszogrodzka Chodecka Kondratowicza Łabiszyńska ŁABISZYŃSKA (powrót: Łojewska Chodecką).
156:   nowo uruchomiona linia na trasie: HUTA Kasprowicza Podczaszyńskiego Podleśna Gwiaździsta Wybrzeże Gdyńskie most Roweckiego Toruńska TORUŃSKA (powrót: Łabiszyńska Łojewska Chodecka Krasnobrodzka Toruńska).
Warto zwrócić uwagę, że następną linią poprowadzoną nowym mostem była linia 510 – dopiero w 1990 roku!
Uruchomienie nowych i jednocześnie szybkich połączeń autobusowych Żoliborza z Pragą Północ zdecydowało o likwidacji tramwajowej linii 28 (HUTA – ŻERAŃ FSO przez most Gdański), której miejsce na pętli „Huta” zajęła linia 6 wydłużona na tę okoliczność od pętli „Bielany AWF”.
Ponadto w zamian za wycofaną linię 118 z odcinka plac Komuny Paryskiej – Gwiaździsta pasażerowie dostali do dyspozycji wydłużoną linię 185 (dotychczas zawracającą właśnie na placu Komuny Paryskiej).
W listopadzie 1981 r. pożegnano następną partię wyeksploatowanych Jelczy PR100: 3440, 3466, 3550, 3585, 3611, 3625, 3631, 3632, 3648, 3655, 3657 i 3660.

20 lat temu
8 listopada 1986 r. linię podmiejską 704 wydłużono od Janówka do Halinowa.
22 listopada 1986 r. linia 122 jako pierwsza przebiła się z Powązek w kierunku osiedli Chomiczówka i Bemowo następującymi ulicami: Powązkowską, Rudnickiego, Kochanowskiego, Powstańców Śląskich, Radiową i Wrocławską do pętli „Bemowo–Lotnisko”.
30 listopada 1986 r. linia podmiejska 713 wydłużyła się od ul. Parkowej w Ołtarzewie do krańca „Koprki–Agricoop”. Wybrane kursy w dni powszednie w dalszym ciągu podjeżdżały pod ołtarzewski cmentarz, natomiast większość skierowano bezpośrednio przez główną ul. Poznańską.
W listopadzie 1986 r. wpisano na stan kolejną dużą dostawę przegubowych Ikarusów 280. Obok standardowego podtypu 280.26 pojawiło się 5 sztuk Ikarusów 280.46 (z 10 zamówionych) z automatyczną skrzynią biegów typu Praga M70 (po 5 egzemplarzy dla zajezdni R-7 i R-5 – do tej ostatniej przybyły w grudniu 1986 r.). Warto wspomnieć, że od 1983 r. eksploatowano już wóz tego podtypu – o numerze 2118 (skasowany w 1998 r.). Oto, jak przedstawiały się dostawy nowych Ikarusów do poszczególnych zajezdni:
 R-5:  2810, 2811, 2817, 2831, 2833, 2847, 2874, 2901;
 R-6:  2235, 2236, 2237, 2238, 2239, 2240, 2251, 2281, 2288, 2301, 2318, 2321, 2323, 2328, 2332, 2336, 2338, 2360, 2361, 2363, 2368, 2369, 2374, 2376, 2378;
 R-7:  2041, 2044, 2049, 2051, 2073, 2085, 2094, 2095, 2108, 2141, 2154, 2168;
 R-8:  3301–3310;
 R-9:  2933, 2938, 2948, 2958, 2970, 2983;
 R-10:  2507, 2510, 2511, 2514, 2536, 2556, 2557, 2558, 2559, 2581, 2588, 2608, 2609, 3251–3258;
 R-11:  2720, 2750, 3201–3209;
 R-12:  3012, 3015, 3016, 3019, 3020, 3021, 3035, 3036;
 R-13:  3137, 3138.
Ikarusy 280.46 przeznaczone dla zajezdni R-7 „Woronicza” otrzymały numery: 2078, 2103, 2142, 2143 i 2155 (do dziś kursują jeszcze dwa z nich: 2103 i 2155, ale oryginalną skrzynię straciły podczas pierwszych remontów w latach 1994–1995).
Spośród nowo przybyłych wozów jeden przekazano do WPK w Jeleniej Górze, gdzie otrzymał numer 653.
Adresy zamieszkania zmieniły następujące wozy: 1097 (ex 216), 1098 (ex 205), 2104 (ex 2948), 2124 (ex 2970) i 2186 (ex 2933). Skreślono Ikarusy: 2055, 2083, 2090, 2115, 2150, 2174, 2189, 3027, 3028, zaś na pogotowia techniczne przebudowano: 2168 > 657-R10 oraz 3036 > 647-R9.

15 lat temu
4 listopada 1991 r. linie 706, 707 i 715 zostały przejęte przez prywatnego przewoźnika, co przy okazji związało się ze zmianą numeracji na odpowiednio: 901, 902 i 903.
9 listopada 1991 r. likwidacji uległa linia podmiejska 703 (ŻERAŃ FSO – LEGIONOWO [MICKIEWICZA]).
12 listopada 1991 r. uruchomiona została podmiejska linia okresowa 801, częściowo rekompensując skasowane trzy dni wcześniej 703. Początkowa trasa przedstawiała się następująco: ŻERAŃ FSO Modlińska Jabłonna: Modlińska Zegrzyńska Legionowo: Warszawska Sobieskiego Parkowa Wyszyńskiego al. Legionów Cynkowa Suwalna LEGIONOWO [OSIEDLE MŁODYCH].
13 listopada 1991 r. skorygowano trasę linii 157 w rejonie osiedla Rakowiec. Zamiast skręcać z ul. Korotyńskiego w lewo w ul. Mołdawską w kierunku ul. Pruszkowskiej, skręciła w prawo do ul. Racławickiej do ul. Żwirki i Wigury. Umożliwiło to objęcie obsługą ważnego przystanku „Rakowiec”.
18 listopada 1991 r. jako uzupełnienie linii 373 powołano do życia linię 302 na trasie: KRAŃCOWA (powrót: Łopuszańska Aleje Jerozolimskie Krańcowa) Kleszczowa Chrobrego Globusowa Wałowicka Sympatyczna Potrzebna ODOLANY.
30 listopada 1991 r. ostatecznie rozprawiono się (czyt. zlikwidowano) z zawieszonymi od pewnego czasu liniami: tramwajową 5 oraz autobusowymi: 305, 402 i 438. Tego samego dnia linia 122 zamiast kończyć trasę na pętli „Bemowo–Lotnisko” wraz z efektownym zawijasem (w obu kierunkach przejeżdżała przez zespół „Bemowo–Lotnisko” jeszcze drugi raz) powędrowała na pętlę „Bemowo” (obecnie „Stare Bemowo”). Końcowy odcinek trasy od tej pory przedstawiał się następująco: WILANÓW ... Kochanowskiego Powstańców Śląskich Wrocławska Radiowa BEMOWO. Warto przypomnieć, że zespół przystankowy „Bemowo–Lotnisko” w 1997 r. zmienił nazwę na „Wrocławska–Kościół”, a po zasłonięciu pobliskiej świątyni przez nowo wybudowane bloki na obecne miano: „Wrocławska”.
W listopadzie 1991 r. wpisano na stan zmontowane solówki: 1118, 1237 i 1401. Po remontach objawiły się „nowe” numery: 1697 (ex 122), 1698 (ex 131), 1699 (ex 352) i 3001 (ex 2038). Skasowano: 663, 1104, 1106, 1116, 1117, 2112, 2211 i 2215.
Do zajezdni tramwajowej „Praga” przybył skład 105Na: 1360+1359. Na „Żoliborz” odprawiono wagony 13N: 433 i 561, którym z kolei miejsca musiały ustąpić przeznaczone do kasacji wagony 300 i 653.

10 lat temu
1 listopada 1996 r. na skutek licznych protestów przywrócono kursowanie linii 175 przez ul. Nowy Świat (dotychczas trasa wiodła „objazdem” wprowadzonym na czas remontu tej arterii ulicami: Marszałkowską i Królewską).
Równocześnie ponumerowano uruchamiane z okazji Dnia Wszystkich Świętych linie cmentarne. Numery oznaczone na czerwono (z uwagi na znacznie ograniczoną liczbę przystanków) zaczynały się od cyfry 2, zaś pozostałe dwie cyfry „zapożyczono” od linii zwykłych, których trasy pokrywały się (222, 227, 242, 256, 269, 270, 276, 281, 284, 288) lub – w przeciwnym przypadku – nieistniejących (251, 263, 290). Warto zwrócić uwagę, że „przyśpieszeniu” uległy linie 222 i 270, w poprzednich latach uruchamiane pod tymi samymi numerami jako dodatkowe linie zwykłe (z oznaczeniem na czarno). Początkowa liczba linii była równa 14 (w kolejnych latach linii cmentarnych przybywało) i przedstawiała się następująco:

Tabela – Wykaz linii cmentarnych 1–3.11.1996 r.

Linia	Kraniec 1	Skrócony przebieg trasy	Kraniec 2
222	PL. TRZECH KRZYŻY	Nowy Świat, Krasińskiego, Powązkowska	POWĄZKI
225	PLAC NARUTOWICZA	jak obecnie	CM. BRÓDNOWSKI
227	KRÓLEWSKA	jak obecnie *	CM. BRÓDNOWSKI
242	KRÓLEWSKA	Marszałkowska, Żeromskiego, Wólczyńska	CM. PÓŁNOCNY
251	WIATRACZNA	jak obecnie	POWĄZKI
256	CM. PÓŁNOCNY	Wólczyńska, Powązki, most Gdański, św. Wincentego	CM. BRÓDNOWSKI
263	PLAC NARUTOWICZA	jak obecnie	POWĄZKI
269	WIATRACZNA	jak obecnie	CM. BRÓDNOWSKI
270	DW. WSCHODNI	most Śląsko-Dąbrowski, Powązki, Wólczyńska	CM. PÓŁNOCNY
276	KRÓLEWSKA	jak obecnie *	ODROWĄŻA
281	PLAC WILSONA	jak obecnie	PALMIRY
284	PLAC NARUTOWICZA	Powstańców Śląskich, al. Reymonta, Wólczyńska	CM. PÓŁNOCNY
288	WIATRACZNA	Trasa Ł, Marszałkowska, Żeromskiego, Wólczyńska	CM. PÓŁNOCNY
284	KRÓLEWSKA	jak obecnie	POWĄZKI

* ) w 1997r. linie cmentarne skierowano przez wyłącznie dla nich przeznaczony most Syreny

4 listopada 1996 r. w ramach dotychczasowej linii podmiejskiej 703, wybrane kursy do miejscowości Szamoty otrzymały wyłącznie dla siebie oznaczenie 703, zaś pozostałe (krótsze) kończące na placu Poniatowskiego w Nadarzynie od tej pory zwały się 711. Obsługę tych drugich zapewnił PKS Grodzisk Maz. Jelczami PR110.
9 listopada 1996 r. porządkowania komunikacji podmiejskiej ciąg dalszy: linia 710 od ul. Warszawskiej w Konstancinie-Jeziornie została skierowana ulicami: Bielawską i Mirkowską do al. Wojska Polskiego. Zlikwidowano linię 728, zaś na jej miejsce „przywrócono” 724 na trasie: METRO WILANOWSKA al. Wilanowska Przyczółkowa Drewny (powrót: Drewny Przekorna Przyczółkowa) Bielawa: Warszawska Konstancin-Jeziorna: Warszawska Skolimowska Piaseczyńska Pułaskiego Chyliczki: Wschodnia Piaseczno: Przesmyckiego Julianowska Chyliczkowska Armii Krajowej Okulickiego (powrót: Puławska Chyliczkowska) PIASECZNO [POLKOLOR].
12 listopada 1996 r. uruchomiono linię okresową 305 na trasie: METRO WILANOWSKA Puławska Poleczki Łączyny FABRYKA DOMÓW. Była to dość nietypowa linia, gdyż jej obsługę zapewniały „po drodze” wozy wyjeżdżające z zajezdni na trasy innych linii.
18 listopada 1996 r. do pętli „Okęcie” ul. 17 Stycznia i al. Krakowską dotarła linia 114 (kończąca dotychczas trasę przy Bazie PPL – dawnym „Terminalu 2”).
30 listopada 1996 r. przywrócono kursowanie w dni wolne linii 513, wydłużając jednocześnie ulicami: Rosoła, Wąwozową i al. Komisji Edukacji Narodowej do krańca „Metro Kabaty”.
W listopadzie 1996 r. skreślono ze stanu solówkę 1406. W PKS Grodzisk Maz. zadebiutowała nowa ikarusowa solówka A529. Rapid z kolei wypuścił do ruchu aż cztery nowe wozy: Ikarusy 260: A219 i A220, Jelcza M11: A221 oraz Jelcz PR110M: A222.

5 lat temu
5 listopada 2001 r. linię 192 wydłużono z pętli „Wyczółki” ulicami: Wyczółki, Poleczki i Łączyny do nowej pętli „Wyczółki” (dawna „Fabryka Domów”).
12 listopada 2001 r. w związku z zakończeniem letniego sezonu wypoczynkowego zawieszono kursującą wyłącznie w dni wolne linię 419. W następnym roku nie zdecydowano o przywróceniu linii, a ostateczne rozwiązanie w postaci likwidacji nadeszło 23 września 2002 r.
W listopadzie 2001 r. powoli dobiegały końca dostawy 165 Solarisów U15. Tym razem przybyły: 8017, 8018, 8127, 8128, 8322, 8323, 8515, 8516, 8517, 8518, 8618, 8619, 8720, 8721, 8911 i 8912. Równocześnie skreślono ze stanu następujące Ikarusy: 427, 462, 802, 1332, 1601, 2079, 2175, 2280, 2282, 2369, 2428, 2450, 2477, 2494, 2523, 2527, 2771, 2796, 2828, 2834, 2873, 2874, 2953, 2992 i 3142.
PKS Grodzisk Maz. zaprzestał świadczenia usług przewozowych pod szyldem ZTM Jelczem M11: A508.
Zajezdnia tramwajowa „Żoliborz” wzbogaciła się o trzy kolejne składy falistych 105N2k/2000: 2120+2121, 2122+2123 i 2124+2125. Skasowano „trzynastki”: 547+529, 570+571 i 802+801.


KK