GRUDZIEŃ 2003

85 lat temu
23 grudnia 1918 r. otwarto linię tramwajową przez Powiśle; wiodła ulicami Książęca, Ludna, Solec, Dobra i była pierwszym środkiem komunikacji jaki dotarł do tej najuboższej wówczas dzielnicy Warszawy; nowym odcinkiem pojechała okrężna linia P na trasie: Dobra - Nowy Zjazd - Miodowa - Franciszkańska - Nalewki - Senatorska - pl. Żelaznej Bramy - pl. Grzybowski - Marszałkowska - Aleje Jerozolimskie - Książęca - Ludna - Solec - Dobra;
po wojnie odbudowano jedynie odcinek od placu Trzech Krzyży do al. 3 Maja;

80 lat temu
2 grudnia 1923 r. uruchomiono nowy odcinek sieci tramwajowej na Pradze: na ulicach Konopackiej i 11 Listopada do tzw. Rogatki Bródnowskiej; nowym odcinkiem pojechała linia 6;

75 lat temu
2 grudnia 1928 r. otwarto trasę tramwajową na Ulrychów wiodącą ulicą Górczewską od Młynarskiej do Księca Janusza; nową trasą pojechała linia 9; po wojnie linii nie odbudowano;

65 lat temu
14 grudnia 1938 r. otwarto przebicie ul. Bonifraterskiej pomiędzy Franciszkańską a Muranowską, co znacznie ułatwiło komunikację pomiędzy Starym Miastem i Żoliborzem oraz pozwoliło odciążyć zatłoczone Nalewki; nowym odcinkiem pojechały tramwaje linii: 1 (Służew - Powązki), 3 (Rakowiecka - pl. Wilsona), 17 (pl. Narutowicza - Bielany), 17-kreślone (pl. Narutowicza - pl. Wilsona), 23 (Gocławek - Potocka) oraz nowa linia autobusowa L na trasie: plac Wilsona - Bonifraterska - plac Krasińskich - Długa - Bielańska - Wierzbowa - plac Piłsudskiego - Mazowiecka - Szpitalna - Bracka - plac Trzech Krzyży;
14 grudnia 1938 r. otwarto drugie przebicie arterii drogowej; tym razem na Pelcowiźnie wyprostowano ul. Wysockiego, co wpłynęło na zmianę trasy tramwaju 21

40 lat temu
4 grudnia 1963 r. otwarto trasę tramwajową na ul. Kasprzaka od Towarowej do Nowo-Bema (ob. Prymasa Tysiąclecia); robotnicy z wolskich fabryk mogli od tego dnia korzystać z czterech linii tramwajowych: 5-bis (Nowo-Bema - Radzymińska), 10 (Wola Cm. - Służew), 11 (Nowo-Bema - Wierzbno/Służewiec) i 16 (Nowo-Bema - Sadyba);
28 grudnia 1963 r. przeprowadzono jedną z wielu rewolucji w sieci linii nocnych; ta była jednak przełomowa z dwóch powodów: prawie zupełnie zlikwidowano nocne tramwaje i wprowadzono nowy zakres numeracji powyżej 600; linie przed i po rewolucji przedstawiają w skrócie poniższe tabele:

linie nocne do 28.12.1963 r.

linia	trasa
1	Kawęczyńska - Pelcowizna
2	Pl. Narutowicza - most Poniatowskiego - Wincentego
3	Kawęczyńska - Gocławek
4	Stalowa - Rakowiecka
7	Woronicza - Okęcie
15	Woronicza - Huta Warszawa
19	Staszica - Wyścigi
20	Opaczewska - Bemowo
24	Staszica - Gocławek
26	Dw. Wschodni - Wola Cm. Katolicki
27	Powązki - Potocka
33	Potocka - Wilanów
52	Pl. Zawiszy - Chełmska
107	Pl. Dzierżyńskiego - Podchorążych
109	Pl. Zawiszy - Górczewska - Wola Cm. Katolicki
112	Wolność - Wołoska
116	Huta Warszawa - Pl. Trzech Krzyży
117	Wersalska - pl. Unii Lubelskiej
119	Targowa - Zacisze - Księcia Ziemowita - Targowa
129	Wola Cm. Katolicki - Włochy - Stacja Kolejowa Okęcie

linie nocne od 28.12.1963 r.

linia	trasa
601	Nowolipki - Emilii Plater - Spartańska
602	Okęcie - Emilii Plater
603	Pl. Zawiszy - Filtrowa - Wyścigi
604	Wersalska - Odyńca
605	Pl. Komuny Paryskiej - Nowy Świat - Łazienkowska
606	Pl. Zawiszy - Emilii Plater - Huta Warszawa
607	Pl. Unii Lubelskiej - Emilii Plater - Mickiewicza - Huta Warszawa
608	Zacisze - Targowa - Księcia Ziemowita
609	Pl. Leńskiego - Targowa - Waszyngtona - Gocławek
610	Pl. Zawiszy - most Poniatowskiego - Targowa - Stalowa
611	Wola Cm. Katolicki - Osiedle Młodych
612	Pl. Zawiszy - Chełmska
613	Pl. Zawiszy - Górczewska - Wola Cm. Katolicki
614	Zajezdnia Redutowa - Stacja Kolejowa Okęcie
615	Powiśle - Obozowa
651	Kawęczyńska - Pelcowizna / Żerań Wschodni
652	Dw. Wschodni - Wincentego
653	Powązki - Bemowo
654	Rakowiecka - Wilanów

35 lat temu
3 grudnia 1968 r. uruchomiono linię 337 wspomagającą 137 na trasie Wiatraczna - Marysin;

30 lat temu
1 grudnia 1973 r. przy ul. Korotyńskiego na Rakowcu zorganizowano wspólny kraniec dla linii 128, 157, 172, 328 i 357 kończących dotychczas w różnych miejscach osiedla;
16 grudnia 1973 r. uruchomiono linię 140-bis na trasie pl. Unii Lubelskiej - Stegny (pętla przy Batumi);
20 grudnia 1973 r. dla obsługi nowego osiedla na Kępie Gocławskiej wydłużono linię 117 od Wersalskiej przez Brukselską, Ateńską i Egipską do Afrykańskiej; był to pierwszy autobus jaki dotarł w te rejony;
23 grudnia 1973 r. uruchomiono nową, istniejącą do dziś pętlę na Stegnach; wydłużono do niej linię 140-bis z pl. Unii Lubelskiej oraz uruchomiono nową linię 116-bis kursującą z placu Zwycięstwa;
30 grudnia 1973 r. z powodu budowy Dworca Centralnego i przebudowy pobliskiego węzła komunikacyjnego zlikwidowano skręty tramwajowe z Alej Jerozolimskich w ulice Marchlewskiego i Chałubińskiego; korzystająca z nich linia 17 (Wiatraczna - Huta Warszawa) została wyprostowana i pojechała z Huty na Służewiec;
po likwidacji linii do Wilanowa pozostała nadwyżka taboru, którą zatrudniono do powstałych tego dnia nowych linii: 5 Wiatraczna - Bielany (rekompensata za 17), 14 Okęcie - Służew (przywrócenie po protestach pasażerów), 15-bis (pl. Narutowicza - Potocka), 28-bis (Żerań FSO - Jarzębskiego);
w grudniu 1973 r. na Chełmską dotarł ostatni ze 170 Berlietów przewidzianych dla MZK w 1973 roku; w związku z tym z Chełmskiej na Ostrobramską przekazano 9 Ogórków;

25 lat temu
14 grudnia 1978 r. na linię 192 (Dw. Południowy - Ursynów Płd.) wyjechały pierwsze w Warszawie przegubowe Ikarusy 280 (numery 2001-2010); do końca roku dostarczono pierwsze 45 sztuk nowych Ikarusów 280.11;
17 grudnia 1978 r. dzięki wybudowaniu ulicy Stefana Batorego zmienił się przebieg tras linii 163, 167, 168 i 463 w rejonie pętli na Rakowieckiej; linia 163 (Rakowiecka - Nowe Górce) została wzbogacona o brzuszek ulicami Połczyńską, Szeligowską, Lazurową i Człuchowską; zmiana ta musiała dotknąć kogoś bardzo ważnego korzystającego z tej linii na przystanku przy Synów Pułku, bo "za sprawą protestów pasażerów" już...
19 grudnia 1978 r. linia 163 otrzymała kolejną, poprawioną wersję trasy: od Ciepłowni pojechała jak dawniej przez Powstańców Śląskich do Górc, a stamtąd dopiero Górczewską i Lazurową do pętli na Człuchowskiej;
w grudniu 1978 r. wpisano na stan 51 Jelczy PR110U o numerach: 4485-4515, 5322-5341;
skreślono ze stanu 28 Jelczy-Ogórków, przy czym 9 przekazano do Ośrodka Szkolenia Zawodowego;

20 lat temu
5 grudnia 1983 r. otwarto pętlę na ul. Gołkowskiej, dokąd dociągnięto linie 159 i 162; obecnie, po wydłużeniu ich do EC Siekierki, pętla służy jako parking;
linię 359 (Koło - Torwar) przekształcono w przyspieszoną 459 kursującą na nieco dłuższej trasie Koło - Kierbedzia;
12 grudnia 1983 r. z połączenia linii 338 (Utrata - Dw. Wschodni) i 369 (Wileńska - Osiedle Bródno) uruchomiono linię przyspieszoną 469 na trasie Utrata - Osiedle Bródno; linię obsługiwał (jak i dwie poprzednie) zakład Ostrobramska;
w grudniu 1983 r. uruchomiono kolejne oczekujące solówki: 1026-1030 na Pożarowej i 1236-1242 na Ostrobramskiej; skasowano lub sprzedano łącznie 38 Jelczy PR110U, głównie z Pożarowej;
z dniem 31 grudnia 1983 r. skreślono ze stanu wszystkie ostatnie 41 Jelczy-Berlietów PR100; były to następujące wozy:
Inflancka: 3452, 3536, 3593, 3634, 3729, 3748, 3769, 3786, 3851, 3852, 3871, 3872;
Chełmska: 3153, 3266, 3289, 3290, 3653, 3702, 3719, 3724, 3727, 3744, 3766, 3773, 3782, 3785, 3787, 3791, 3797, 3802, 3806, 3822, 3823, 3827, 3831, 3833, 3842, 3846, 3869;
kilka wozów z powodu dobrego stanu zostało zachowanych jako gospodarcze, niektóre z nich nawet widziano na liniach z pasażerami;

15 lat temu
31 grudnia 1988 r. na sylwestrowe szaleństwa mieszkańcy Bukowa mogli już dojechać zwykłym, choć kursującym co pół godziny, autobusem miejskim; linia 126 została wydłużona o jeden przystanek z Dąbrówki Szlacheckiej do pętli ulicznej w Bukowie;
w grudniu 1988 r. sprzedano po uprzedniej NG: 2, 374, 821, 835, 851, 879 oraz przednią sekcję 2204;
skasowano stare przeguby: 2425, 2674, 2714, 2733, 3062, 3063, 3106, 3131;
z remontu w Lublinie wróciły przeguby: 2163, 2167, 2180; remont w T-4 zaliczyły: 1, 14, 295, 1048 oraz składaki 2666 i 2667 (ex 364 i 365);

10 lat temu
w grudniu 1993 r. skasowano: 58, 106, 269, 635, 1495, 2139, 2349, 2488;
po remoncie objawiły się: 70, 223, 624, 865, 1284, 1310, 1316, 1319, 1478, 1669, 2090, 2155, 2165, 2254, 2273, 2293, 2413, 2534, 2755, 3256 i 3128 (pierwsza NG rocznika '89);
pojawił się kolejny wóz po całkowitej odbudowie; trafił na R-10 gdzie otrzymał numer 2504;
zajezdnia R-3 Mokotów otrzymała pierwsze wagony nowego typu 105Ne; od poprzednich wagonów typu 105Nb różniły się nieznacznie, m.in. nowym napędem drzwi IFE z funkcją rewersowania, uchylnymi oknami oraz nowym żółto-czerwonym schematem malowania; nowe wagony otrzymały numery 1394+1393, 1396+1395 i 1398+1397; łącznie zamówiono 18 takich wagonów; skasowano wagony 13N: 148, 251, 308, 566, 754 i 810, a z R-3 do R-4 przesunięto: 409, 442 i 445;

5 lat temu
1 grudnia 1998 r. znacznym przeobrażeniom uległa linia 140; wydłużono ją do Dworca Wschodniego i jeszcze bardziej zakręcono trasę na Bródnie; obsługę przejął Rapid-Bus, podobnie jak i 714; na 715 wszedł PKS Grodzisk Maz.;
do obsługi nowych zadań Rapid-Bus zakupił z KZNS 8 zmodernizowanych autobusów: 6 Jelczy M11 (A228, A229, A231, A232, A233, A235) i 2 Ikarusy 260 (A231, A234);
w grudniu 1998 r. z NG wyjechały wozy: 2201, 2448, 2687, 2705, 3145;
firma Tandem osbługująca 132 wzbogaciła się o Jelcza M11 nr A257;
firma Arka zakupiła z PKS Sokołów Podl. dwa Ikarusy 260, dawne warszawskie 897 i 899; jeździła nimi na zmianę na trasie Warszawa - Otwock wykorzystując jeden numer rejestracyjny; 899 zniknął na początku 2001 roku, a 897 dwa lata po nim;
Tramwaje Warszawskie wzbogaciły się o trzy ostatnie składy 105N2k z 1998 roku: 2048+2049, 2050+2051 i 2052+2053; z Woli na Mokotów odesłano 105Na: 1110+1111, 1122+1123, 1148+1149, skąd na Żoliborz odesłano 13N: 140+208, 260+261, 366+218, a tam skasowano: 472+776, 354+211, 459+454;

STATYSTYKA TABOROWA NA KONIEC ROKU
31.12.1968

	R-5	R-6	R-7	Łaz.	R-9	R-10	R-11	R-12	R-13	razem
łącznie	355	282	213	199	70					1039
APH522		47								47
IK-620				6						6
RTO706	18									18
MEX272	309	130	118	119	70					746
AP-62	13									13
AP-02	15	45	69							129
J-021		60	20							80

31.12.1973

	R-5	R-6	R-7	R-8	R-9	R-10	R-11	R-12	R-13	razem
łącznie	354	274	325	237	170	273	216			1849
MEX272	300	221	252	207		187	186			1363
AP-02		18					nbsp;			18
J-021	54	35	73	30		86	30			308
PR100					170					170

31.12.1978

	R-5	R-6	R-7	R-8	R-9	R-10	R-11	R-12	R-13	razem
łącznie	359	270	292	347	278	311	275			2132
MEX272		128	210	110		25	249			722
J-021			37				4			41
PR100	359				278	170				807
PR110		142		237		116	22			517
IK280			45							45

31.12.1983

	R-5	R-6	R-7	R-8	R-9	R-10	R-11	R-12	R-13	razem
łącznie	280	261	250	265	236	296	227	128		1943
PR110		91		156		141	2			390
IK280	161	140	190	79	60	113	108	40		891
IK260	119	30	60	30	176	42	117	88		662

31.12.1988

	R-5	R-6	R-7	R-8	R-9	R-10	R-11	R-12	R-13	razem
łącznie	229	225	224	213	177	263	201	152	134	1818
IK280	148	134	183	104	64	135	117	90	39	1014
IK260	81	91	41	109	113	128	84	62	95	804

31.12.1993

	R-5	R-6	R-7	R-8	R-9	R-10	R-11	R-12	R-13	razem
łącznie	202	197	199	104	151	221	186	145	242	1647
IK280	156	126	160	44	65	129	116	90	124	1010
IK260	41	68	33	60	56	92	66	55	118	589
IK435			5							5
120M					30					30
180M			1							1
L11/2	5									5
DENNIS		3								3
DAB							4			4

31.12.1998

	R-5	R-6	R-7	R-8	R-9	R-10	R-11	R-12	R-13	razem
łącznie	224	210	268	0	172	251	197	0	280	1602
IK280	145	116	180		80	161	105		139	926
IK260	31	42	47		33	72	53		84	362
IK435			5							5
IK411	2									2
IK417	2									2
IK405	5									5
120M		10			40				20	70
180M			1							1
M11	5									5
M121M	11	14	9		18	18	14		25	109
M181M	9	13	8		1					31
DENNIS		3								3
DAB							4			4
N4020	14	12	18				21		12	77

MS