Schemat przebiegu linii autobusowych oraz linii kolejowej na terenie Rembertowa
- Stan na koniec 1950 roku -
(oprac. Michał Niedzielski)
21 grudnia 2004 roku minęło 55 lat od uruchomienia miejskiej komunikacji autobusowej na terenie obecnej dzielnicy Rembertów. Z tej okazji warto sobie przypomnieć historię rozwoju sieci komunikacji miejskiej, a także scharakteryzoważ jej obecny stan.
Mało kto już pamięta, że pierwszą linia autobusową w Rembertowie była wcale nie 143, ale zupełnie inna, już nieco zapomniana linia. 21 lipca 1949 roku uruchomiono pierwszą na terenie obecnej dzielnicy Rembertów autobusową linię komunikcji miejskiej - 127, na trasie Gocławek - Kolonia Wygoda (obecnie skrzyżowanie ulic Chełmżyńśkiej i Szymańskiego, wtedy gmina Wawer, powiat Otwock). O mizerii ówczesnej sieci komunikacji miejskiej w Warszawie świadczy ten schemat. Dlatego tym bardziej godne uwagi jest tak szybkie połączenie tych wówczas bardzo odległych peryferii stolicy.
Schemat przebiegu linii autobusowych oraz linii kolejowej na terenie Rembertowa
- Stan na koniec 1950 roku -
(oprac. Michał Niedzielski)
W drugiej połowie lat pięćdziesiatych nastąpiły kolejne zmiany zmiany w rembertowskiej komunaikacji autobusowej. 20 marca 1955 roku przedłuzono do Wiatracznej trasę linii 127. Dwa i pół roku później, 14 wrzesnia 1957 roku, kolejny raz przedłużono trasę linii 127 - tym razem Grochowską do nowej pętli u zbiegu ulic Siennickiej i Dwernickiego. Nie zagrzała tam jednak długo miejsca, gdyż już 1 listopada tego samego roku została skrócona z powrotem do Wiatracznej, a jej miejsce na pętli Siennicka zajęła linia 115.
W tym samym roku roku miasto Rembertów (prawa miejskie od 1939 roku) zostało włączone do miasta stołecznego Warszawy. W związku z tym 16 listopada 1958 roku uruchomiono linię 143. Połączyła ona tereny Starego i Nowego Rembertowa z Rondem Wiatraczna. Jej trasa biegła najkrótszą możliwą drogą czyli ulicami: Grochowską, Płowiecką, Marsa, Cyrulików, Wieczorkiewicza. Następnie autobusy wjeżdżały na teren Akademii Sztabu Generalnego, gdzie znajdowała się pętla. Po drodze autobusy przecinały najpierw tory linii otwockiej, potem tor łącznicowy na wysokości obecnej ulicy Żołnierskiej. Później jadąc ulicą Marsa wjeżdżały do lasu, gdzie po prawej stronie rozciągały się tereny wojskowe. Przy stacji PKP w Rembertowie autobusy po raz kolejny pokonywały tory - tym razem linii siedleckiej, by w końcu ulicami Cyrulików i Wieczorkiewicza dojechać do terenów Akademi Sztabu Generalnego. Niestety mimo usilnych starań na razie nie udało mi się ustalić w którym dokładnie miejscu znajdowała się pętla. Już dwa lata później linia 143 została wycofana z terenu ASG, a jej nową pętlę usytuowano u zbiegu ulic: Wieczorkiewicza, Kadrowej, Sztandarów i Republikańskiej, gdzie krańcuje do dziś. Na początku swego istnienia 143 kilkakrotnie zmieniała trasę na odcinku grochowskim. Najpierw w 1959 roku zamieniła się pętlami z linią 115 i dojeżdżała aż do zbiegu ulic Dwernickiego i Siennickiej. Później w 1960 roku ze względu na modernizację ronda Wiatraczna linię skrócono do Placu Szembeka, by w końcu w 1964 roku wróciła na swoją pierwszą pętlę - Wiatraczną.
Schemat przebiegu linii autobusowych oraz linii kolejowej na terenie Rembertowa
- Stan na koniec 1960 roku -
(oprac. Michał Niedzielski)
Lata sześćdziesiąte przyniosły dalszy rozwój komunikacji autobusowej na terenie Rembertowa. 17 listopada 1961 roku linię 127 wydłużono do nowej pętli Kawęczyn, znajdującej się u zbiegu ulic Chełmżyńskiej i Stelmachów. Nieco ponad dwa lata później, 20 stycznia 1964 roku, uruchomiono lokalną rembertowską linię 153, łączącą pętlę Sztandarów na Mokrym Ługu ze stacją PKP Rembertów.
Schemat przebiegu linii autobusowych oraz linii kolejowej na terenie Rembertowa
- Stan na koniec 1965 roku -
(oprac. Michał Niedzielski)
Zaledwie trzy lata od uruchomienia, 2 kwietnia 1967 roku, linia 153 została wydłużona do nowo powstałej pętli u zbiegu ulic Cyrulików i Szatkowników i tą trasą kursuje do dziś. Jeszcze w tym samym roku, 17 grudnia wydłużono linię 127 do nowej pętli Kawęczyn po drugiej stronie torów kolejowych. Jednocześnie w celu unieknięcia bałaganu informacyjnego zmieniono nazwę starej pętli z Kawęczyn na Stelmachów. Następnego dnia na dawną trasę linii 127 (Wiatraczna - Stelmachów) wyjechała szczytowa linia 327.
Schemat przebiegu linii autobusowych oraz linii kolejowej na terenie Rembertowa
- Stan na koniec 1970 roku -
(oprac. Michał Niedzielski)
30 października 1972 roku linię 327 przedłużono ulicami Chełmżyńską, Strażacką, Wieczorkiewicza do krańca przy dworcu PKP w Rembertowie. Dzięki temu Kawęczyn i Wygoda zyskały połączenie ze Starym Rembertowem.
Schemat przebiegu linii autobusowych oraz linii kolejowej na terenie Rembertowa
- Stan na koniec 1975 roku -
(oprac. Michał Niedzielski)
Przy okazji drobnych korekt w układzie linii nocnych, w nocy z 28 lutego na 1 marca 1977 roku, linia 605 została wycofana z pętli przy stacji kolejowej w Wawrze i skierowana z Włoch do pętli w Rembertowie. Linia ta stanowiła pierwsze w historii warszawskiej komunikacji miejskiej bezpośrednie połączenie Rembertowa z centrum Warszawy.
4 września 1979 roku, po raz kolejny, została wydłużona trasa linii 327, która od tego czasu pokonawszy 2 przystanki na ulicy Cyrulików dojeżdżała do pętli Szatkowników.
Pod koniec lat siedemdziesiątych główny ciężar obsługi Nowego i Starego Rembertowa spoczywał na linii 143, która mimo bardzo dobrej częstotliwości (4 minuty w szczycie, 7 minut poza szczytem - dane z 1975 roku) była bardzo przepełniona i autobusy nie były często w stanie zabrać wszystkich pasażerów. Najbardziej poszkodowani byli wówczas wsiadający na Nowym Rembertowie, gdyż przyjeżdżający ze Starego Rembertowa autobus był często juz tak szczelnie wypełniony, że nie można się było do niego dostac. W związku z tym postanowiono jakoś ratować sytuację i wymyślono szczytowe uzupełnienie linii 143 kursujące z Wiatracznej na Nowy Rembertów. Żeby jednak uruchomić nową linię 343 trzeba było najpierw znaleźć miejsce, gdzie autobusy mogłyby zawracać. Wybór padł na plac przylegajacy do ulicy Marsa, położony między ulicami Bellony i Ilskiego. Prace rozpoczęto w pierwszej połowie 1980 roku. Najpierw wyrównano plac przeznaczony pod pętlę oraz wówczas jeszcze gruntową na tym odcinku ulicę Marsa. Nastepnie wszystko utwardzono. Pętla było gotowa w maju i wówczas ruszyła wspomniana szczytowa linia 343 na trasie PKP REMBERTÓW - Marsa - Płowiecka - Grochowska - WIATRACZNA.
Schemat przebiegu linii autobusowych oraz linii kolejowej na terenie Rembertowa
- Stan na koniec 1980 roku -
(oprac. Michał Niedzielski)
14 maja 1981 roku do pętli Kawęczyn dotarła linia 145, kursująca wówczas na trasie Białołeka Kanał - Kawęczyn. Dwa lata później, 18 kwietnia 1983 roku, dotarła także do tej pętli linia 445 na trasie: Toruńska - Kawęczyn.
Schemat przebiegu linii autobusowych oraz linii kolejowej na terenie Rembertowa
- Stan na koniec 1981 roku -
(oprac. Michał Niedzielski)
17 grudnia 1984 roku w związku z oddaniem do użytku wiaduktu nad torami kolejowymi na ulicy Żołnierskiej, autobusy linii 143 wycofano z fragmentu ulicy Marsa między ulicą Żołnierską a stacją PKP Rembertów i skierowano ulicami Żołnierską i Strażacką do Wieczorkiewicza. Ponieważ w ten sposób zlikwidowano całotygodniowe połączenie z Nowym Rembertowem, postanowiono szczytową linię 343 przekształcić w całotygodniową 143 bis, jeżdżącą tą samą trasą (Wiatraczna - PKP Rembertów).
Schemat przebiegu linii autobusowych oraz linii kolejowej na terenie Rembertowa
- Stan na koniec 1984 roku -
(oprac. Michał Niedzielski)
25 sierpnia 1986 roku przenumerowano linię 143 bis na 183.
Schemat przebiegu linii autobusowych oraz linii kolejowej na terenie Rembertowa
- Stan na koniec 1986 roku -
(oprac. Michał Niedzielski)
30 maja 1988 roku trasę linii 445 wydłużono do pętli Żerań-FSO.
Nieco ponad pół roku później, 17 stycznia 1989 roku, wydłużono trasę linii 183 w głąb Nowego Rembertowa. Stało się to możliwe dzięki wyasfaltowaniu fragmentu ulicy Ilskiego, łączącego ulice Marsa i Komandosów oraz wybudowaniu nowej pętli Nowy Rembertów u zbiegu ulic Komandosów, Gembarzewskiego, Grzybowej i Niedziałkowskiego.
Schemat przebiegu linii autobusowych oraz linii kolejowej na terenie Rembertowa
- Stan na koniec 1989 roku -
(oprac. Michał Niedzielski)
W 1990 roku odbyła się minirewolucja w komunikacji na Kawęczynie i wygodzie, która zakończyła się likwidacją najstarszej rembertowskiej linii - 127. 5 lutego została zlikwidowana pętla Kawęczyn i autobusy linii 127 oraz 145 zaczęły zawracać na pętli przy Elektrociepłowni Kawęczyn. Trzy miesiące później, 19 maja, połączono dwie linie: 127 (Wiatraczna - EC Kawęczyn) i 145 (EC Kawęczyn - Brzeziny) w jedną długą linię 145 (Wiatraczna - Brzeziny). Zakończenie rewolucji nastąpiło 21 maja, kiedy to wydłużono trasę linii 445 do pętli Marysin.
Schemat przebiegu linii autobusowych oraz linii kolejowej na terenie Rembertowa
- Stan na koniec 1990 roku -
(oprac. Michał Niedzielski)
14 czerwca 1991 roku została uruchomiona pospieszna, szczytowa linia R, która połączyła Rembertów z Ochotą (Dworzec Zachodni). Była to bardzo interesująca i na swój sposób wyjątkowa linia. Po pierwsze była to ostatnia linia pospieszna uruchomiona w Warszawie, po drugie była pierwszą (i ostatnią) linią pospieszną w Rembertowie, po trzecie wreszcie była pierwszą dzienną linią w Rembertowie, która dojeżdżała w okolice centrum Warszawy. Cechą charakterystyczną tej linii była bardzo mała ilość przystanków oraz krótki czas przejazdu.
Schemat przebiegu linii autobusowych oraz linii kolejowej na terenie Rembertowa
- Stan na koniec 1991 roku -
(oprac. Michał Niedzielski)
30 czerwca 1992 roku był ostatnim dniem kursowania pospiesznej linii R. Następnego dnia została zawieszona, a po wakacjach powróciła już jako przyspieszona 408 na wydłużonej do Górczewskiej trasie.
Schemat przebiegu linii autobusowych oraz linii kolejowej na terenie Rembertowa
- Stan na koniec 1992 roku -
(oprac. Michał Niedzielski)
Kolejne zmiany w komuniakcji rembertwoskiej nastąpiły w 1995 roku. 1 lipca linię 145 wycofano z pętli Brzeziny i skierowano na pętlę Żerań FSO. Dwa dni później, 3 lipca, została uruchomiona linia 415, na trasie: Huta - Rembertów. Była to pierwsza dzienna linia autobusowa, która docierała z Rembertowa bezpośrednio do centrum Warszawy.
Schemat przebiegu linii autobusowych oraz linii kolejowej na terenie Rembertowa
- Stan na koniec 1995 roku -
(oprac. Michał Niedzielski)
W lipcu 1999 roku zakończono prace przy poszerzaniu ulicy Grzybowej między ciągiem ulic Niedziałkowskiego/Gembarzewskiego a ulicą Działyńczyków. Dzięki temu: 21 lipca wydłużono trasę linii 601 od pętli Marysin do nie używanej od 1989 roku pętli PKP Rembertów, zaś 22 lipca 137 i 183 stały się liniami jednokierunkowymi. Obydwie zaczęły kursować do pętli Os. Zielona, z tym że 137 jadąc od Wiatracznej jedzie przez Marysin, a wraca przez Rembertów, zaś 183 najpierw przejeżdża przez Rembertów, a wraca przez Marysin. Z powodu wydłużenia linii 601 do pętli PKP Rembertów, zmodyfikowano trasę linii 605, ktorą wycofano z ulicy Marsa na odcinku między Chełmżyńską/Okularową a stacją PKP Rembertów i skierowano ulicami Chełmżyńką i Strażacką do al. gen. Chruściela i pętli Rembertów-AON. Dzięki tej korekcie nocne połączenie z resztą miasta zyskali mieszkańcy Kawęczyna. Dzięki zwolnieniu miejsca na pętli Nowy Rembertów powstała możliwość uruchomienia nowej linii łączącej tą część Rembertowa ze centrum Warszawy. W związku z tym 1 września została uruchomiona linia 420, łącząca w godzinach szczytu Plac Wilsona z Nowym Rembertowem. Tym sposobem ta część Rembertowa uzyskała pierwsze w swej historii bezpośrednie, dzienne połączenie autobusowe z centrum Warszawy.
Schemat przebiegu linii autobusowych oraz linii kolejowej na terenie Rembertowa
- Stan na koniec 1999 roku -
(oprac. Michał Niedzielski)
Kolejne zmiany w komunikacji rembertowskiej nastąpiły w 2001 roku. 1 sierpnia została skierowana do Rembertowa linia 515. W związku z tym zawieszono na miesiąc kursującą po tej samej trasie linię 415, która po wakacjach zostanie skierowana na Nowy Rembertów zastępując zlikwidowaną linię 420.
Schemat przebiegu linii autobusowych oraz linii kolejowej na terenie Rembertowa
- Stan na koniec 2001 roku -
(oprac. Michał Niedzielski)
W związku z otwarciem Trasy Siekierkowskiej nastąpiły kolejne zmiany w komunikacj rembertowskiej. 23 września 2002 roku 143 zostało wycofane z pętli Wiatraczna oraz ulic Grochowskiej, Płowieckiej, a także Żołnierskiej i skierowane do pętli Metro Wilanowska. W związku z tym 327 już kilka dni wcześniej zaczęło jeździć Żołnierską, omijając ulicę Chełmżyńską i część Strażackiej (21 października, na wniosek Urzędu Gminy Warszawa–Rembertów, przywrócony został przebieg trasy linii 327 ulicami Strażacką i Chełmżyńską), 515 wycofano z ulicy Ostrobramskiej i skierowano ulicami Płowiecką i Grochowską do Ronda Wiatraczna, a następnie al. Stanów Zjednoczonych do Trasy Łazienkowskiej. Oprócz tego 1 października została zlikwidowana linia 445. Jej miejsce zajęła 345 łącząca Marysin z Cmentarzem Wolskim.
Schemat przebiegu linii autobusowych oraz linii kolejowej na terenie Rembertowa
- Stan na koniec 2002 roku -
(oprac. Michał Niedzielski)
W nocy z 1 na 2 kwietnia 2003 roku dokonała się rewolucja w nocnej komunikacji autobusowej w Warszawie. Zmiany nie ominęły także i Rembertowa. Ze względu na włączenie Wesołej do Warszawy, do pętli w Starej Miłośnie skierowano nową linię 614, która została wydzielona ze zmodyfikowanej linii 610, zaś 601 wydłuzono do pętli Żólkiewskiego w Wesołej. Jednak to nie koniec zmian na tej linii. Została ona bowiem wycofana z części ulicy Grochowskiej (zastapiła tam linię 610) i skierowana od skrzyżowania Grochowskiej z Podskarbińską ulicami: Podskarbińską, Dwernickiego, Szaserów, Chłopickiego, Zamieniecką, Łukowską, Rodziewiczówny, Ostrobramską do Marsa. Tu zostaje wyprostowana trasa linii i zamiast skręcić w Okularową i dalej pojechać Stepową i Korkową, jeździ prosto Marsa do Ilskiego, a dalej Komandosów, Grzybową, Szosową, Wspólną, Niemcewicza, 1. Praskiego Pułku, Armii Krajowej do pętli ŻÓŁKIEWSKIEGO w Wesołej. Marysin nie pozostanie jednak bez nocnej komunikacji: wycofane 601 zastąpią 610 do Miedzylesia i 614 do Starej Miłosny, kursujące naprzemiennie co godzine. Niestety, w związku ze zmianą trasy linii 601 po raz kolejny likwidacji uległa pętla PKP REMBERTÓW.
Schemat przebiegu linii 601 przez Rembertów przed zmianą trasy
Schemat przebiegu linii 601 przez Rembertów po zmianie trasy
Kolejnym etapem zmian w rembertwoskiej komunikacji związanych z włączeniem Wesołej do Warszawy była zmiana trasy linii 415. 1 września została ona wydłużona z Nowego Rembertowa, ulicami Grzybową, Szosową, Wspólną, Niemcewicza, 1. Praskiego Pułku, Armii Krajowej do pętli ŻÓŁKIEWSKIEGO. Jednocześnie uległ likwidacji kraniec NOWY REMBERTÓW wraz z przystankiem technicznym.
Miesiąc wcześniej, 1 września, zmiany także objęły linię 143. Została ona wycofana z pętli Metro Wilanowska i skierowana od al. Sikorskiego, Doliną Służewiecką, Nowoursynowską, Ciszewskiego, Rosoła, Belgradzką, Lanciego do pętli Natolin Płn.
Schemat przebiegu linii autobusowych oraz linii kolejowej na terenie Rembertowa
- Stan na koniec 2003 roku -
(oprac. Michał Niedzielski)
1 pażdziernika przeprowadzono kolejną rewolucję południowopraskiej komunikacji. Zmiany także nie ominęły Rembertowa i w związku z tym: linia 137 została wycofana z Nowego Rembertowa, linia 183 została skierowana na trasę z Wiatracznej do Zielonej przez Nowy Rembertów w obu kierunkach, linia 327 została wycofana z ulicy Chełmżyńskiej i skierowana na ulicę Żołnierską. Oprócz tego w obu kierunkach autobusy zaczęłg podjeżdżać na pętlę Rembertów-AON.
Schemat przebiegu linii autobusowych oraz linii kolejowej na terenie Rembertowa
- Stan na koniec 2004 roku -
(oprac. Michał Niedzielski)
c.d.n.
Paweł A. Zadrożny
współpraca: Oskar Burda, Krzysztof Kulesza, Sławomir Moczulski, Daniel Nalazek, Michał Niedzielski, Robert Sokołowski, Marcin Stiasny
